Piri Reis… Haritacılığın ve denizciliğin simgesi olmuş, Osmanlı’nın denizlerdeki zekâsını kâğıda döken büyük bir bilgedir. Onu sadece çizdiği dünya haritasıyla değil, aynı zamanda kaleme aldığı denizcilik ansiklopedisi “Kitab-ı Bahriye” ile de tanıyoruz. En önemlisi, onun kökleri Karaman’a dayanmaktadır.
Piri Reis, 1465 yılında Karaman kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Amcası Kemal Reis, Osmanlı donanmasının önde gelen kaptanlarından biriydi ve Piri Reis de bu çizgiyi takip ederek denizci oldu.
Ailesi, Karaman’dan göç ederek Gelibolu’ya yerleşmiş olsa da Piri Reis her zaman Karamanlı kimliğini gururla taşımıştır. Bu aidiyet, onun yazdığı eserlere ve Osmanlı içinde edindiği itibara da yansımıştır.
Piri Reis, genç yaşta denize açıldı ve uzun yıllar amcası Kemal Reis’in yanında savaşlara katıldı.
İspanya kıyılarında Endülüs Müslümanlarını kurtarma seferlerinde görev aldı.
Akdeniz’deki pek çok limanı ve ada yapısını keşfetti, notlar aldı.
Bu yıllarda kazandığı tecrübeler, ileride hazırlayacağı haritaların ve “Kitab-ı Bahriye”nin temelini oluşturdu.
Piri Reis, 1513 yılında bugünkü Amerika kıtasını gösteren ilk haritalardan birini hazırladı.
Bu haritada Güney Amerika kıyıları son derece ayrıntılı bir biçimde yer almakta ve bazı bölümlerinde Kristof Kolomb’un notlarından faydalandığı düşünülmektedir.
Harita, 1929’da Topkapı Sarayı’nda tesadüfen bulunmuş ve dünya bilim camiasında büyük yankı uyandırmıştır.
Haritanın en dikkat çeken özelliği, 16. yüzyılda bu kadar doğru orantılarla çizilmiş olmasıdır. Bu yönüyle Piri Reis, sadece Osmanlı’nın değil, dünya haritacılığının da öncüsüdür.
Piri Reis’in en bilinen eseri olan Kitab-ı Bahriye, denizciler için yazılmış kapsamlı bir rehberdir.
Liman tanımlamaları
Rüzgar bilgileri
Su derinlikleri
Coğrafi gözlemler
Akıntı yönleri
Kitap, Osmanlı donanmasının tüm kaptanları için temel başvuru kaynağı olmuş ve denizcilik kültürünün sistemleşmesinde büyük rol oynamıştır.
Piri Reis, Osmanlı hizmetinde pek çok görev aldı. 1522’de Rodos Seferi’ne, 1547’de ise Hint Okyanusu’nda Portekizlilere karşı yapılan seferlere katıldı.
Ancak son Hint Seferi sonrasında, Basra Körfezi’nden dönüş kararı tartışmalara neden olmuş ve bu karardan dolayı 1554 yılında Mısır’da idam edilmiştir.
Vefat ettiği yer Mısır olsa da bıraktığı eserler tüm dünyada yaşamaktadır.
Piri Reis’in Karamanlı kökeni, şehirde hem kültürel etkinliklerle hem de mimari unsurlarla yaşatılmaktadır.
Karaman’da onun adını taşıyan okullar, cadde ve kütüphaneler bulunmaktadır.
Karaman Belediyesi, her yıl “Piri Reis Denizcilik Haftası” etkinlikleri düzenlemekte ve çocuklara yönelik harita atölyeleri yapılmaktadır.
Piri Reis haritası, bugün hâlâ modern bilim insanlarının ilgisini çeken bir konudur.
Coğrafya, tarih ve astronomi uzmanları, haritanın astronomik verilerle nasıl bu kadar isabetli çizildiğini çözmeye çalışmaktadır.
NASA uzmanları da haritanın Antarktika’yı buzsuz hâliyle gösterdiğini iddia eden analizler yapmış, bu da Piri Reis’in ününü küresel boyuta taşımıştır.
Üye Girişi